Κυριακή, Νοέμβριος 19, 2017
   
Text Size
logo
 

Βία κατά των γυναικών

Μάντζιου Ιωάννα, Μαυριτσάκη Σταυρούλα, Μπακαλιάνου Κωνσταντία
Τις τελευταίες δεκαετίες το κοινωνικό πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή ερευνητική κοινότητα ως ένα έντονο κοινωνικό πρόβλημα που αγγίζει τη ζωή, όχι μόνο ενηλίκων αλλά και εφήβων γυναικών. Η βία κατά των γυναικών είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που διατρέχει το σύνολο των κοινωνιών, ανεξάρτητα από εθνικότητα και φυλή και διαπερνά την κάθε γυναίκα ανεξαρτήτως τάξης και ηλικίας. Ο ορισμός της βίας κατά των γυναικών αντιστοιχεί στον ορισμό που υιοθετήθηκε το 1995 στην 4η Παγκόσμια Διάσκεψη Γυναικών και αναφέρεται στις παραγράφους 113 και 118 της Πλατφόρμας Δράσης του Πεκίνο.
Παράγραφος 113 :Οόρος «βία κατά των γυναικών» περιλαμβάνει κάθε πράξη βίας που στηρίζεται στο φύλο και έχει ως αποτέλεσμα ή είναι δυνατό να έχει ως αποτέλεσμα, την σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο για τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών τέτοιων πράξεων, τον εξαναγκασμό ή την αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας είτε αυτό προκύπτει στην δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή1.
Εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως πέφτουν θύματα βίας με αποτέλεσμα τον σωματικό ή ψυχολογικό τραυματισμό τους ή ακόμα και το θάνατο. Η βία εμφανίζεται σε πολλές μορφές: από την ενδοοικογενειακή βία και τους βιασμούς μέχρι τους γάμους μικρών κοριτσιών και τις παραδοσιακές πρακτικές κάποιων χωρών σύμφωνα με ήθη και έθιμά τους, όπως είναι οι κλειτοριδεκτομές κ.α.
Συνήθως θεωρούμε βία τις βασικές μορφές της στις οποίες είναι εύκολα ορατή, αλλά πολύ συχνά δεν είναι μόνο αυτό. Όλες οι
παρακάτω μορφές συμπεριλαμβάνονται στην έννοια τις βίας, συμφωνώντας με πρόσφατα στατιστικά στοιχεία επίσημων ερευνών2,3.
Σωματική βία
Συμπεριλαμβάνοντας καθετί που προξενεί πόνο, τραυματισμό, ακρωτηριασμό ή που έχει πρόθεση να βλάψει, τον βιασμό και κάθε άλλη βίαιη και καταπιεστική συμπεριφορά προς το σώμα, όπως χτυπήματα, καψίματα, σπρωξίματα, χρήση όπλου, φυσικός περιορισμός, παρεμπόδιση κάλυψης βασικών αναγκών (πχ. τροφή, φάρμακα, ύπνος). Όσον αφορά στην σωματική βία φαίνεται πως το 4,8% είναι γυναίκες 45-54 ετών ενώ το 4,8% γυναίκες 55-60ετών.
Ψυχολογική και λεκτική βία
Η ψυχολογική βία συμπεριλαμβάνει τις υποτιμητικές συμπεριφορές, ταπείνωση, μέχρι σοβαρή ψυχολογική βλάβη (ιδ. σε μακρόχρονη ή και έντονη έκθεση), Διαρκές κριτικάρισμα, υποτίμηση και κοροϊδίες (εαυτού, οικογένειας, φίλων, παρελθόντος..) Προσπάθειες εξευτελισμού, ψέματα, υπονόμευση της αυτοεκτίμησης.
Λεκτική βία εννοώντας φωνές, βρισιές, εξευτελισμούς, απειλές και τρομοκράτηση (με στόχο το ίδιο το θύμα ή και οικείους του). Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία:
• το 56 % των γυναικών του δείγματος βιώνουν μερικές φορές ή συχνά καταχρηστικές συμπεριφορές του συζύγου - συντρόφου τους που συνδέονται με την λεκτική ή ψυχολογική βία.
• το 61 % των γυναικών που διαμένουν σε ημι-αστικά κέντρα, βιώνει μερικές φορές ή συχνά καταχρηστικές συμπεριφορές του συζύγου/συντρόφου με λεκτική ή ψυχολογική βία.
• το 6,58 % που απάντησε θετικά οτι υφίσταται λεκτική/ψυχολογική βία ανήκει στην ηλικιακή ομάδα των 18-24 ετών, ενώ στις γυναίκες ηλικίας 55-60 ετών, το ποσοστό ανέρχεται στο 13,1 %.
Σεξουαλική βία και παρενόχληση
Εννοώντας την επιβολή σεξουαλικής πράξης ή συμπεριφορών ενάντια στη θέληση του θύματος, πίεση για σεξουαλικές συμπεριφορές που μας κάνουν να νοιώθουμε άσχημα, κριτικάρισμα της σεξουαλικής συμπεριφοράς. Διαθέσιμα στοιχεία και δεδομένα έχουν παραχθεί από το Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών4 σύμφωνα με τα οποία προκύπτει οτι:
• το 66,7% των γυναικών έχει δεχτεί τουλάχιστον I φορά κάποια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης στο εργασιακό χώρο και μόνο το 1,6% έχει προσφύγει στην ελληνική δικαιοσύνη.
Μάντζιου Ιωάννα, Μαυριτσάκη Σταυρούλα, Μπακαλιάνου Κωνσταντία

banner_OIKOGENEIAKOS

Τις τελευταίες δεκαετίες το κοινωνικό πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή ερευνητική κοινότητα ως ένα έντονο κοινωνικό πρόβλημα που αγγίζει τη ζωή, όχι μόνο ενηλίκων αλλά και εφήβων γυναικών. Η βία κατά των γυναικών είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που διατρέχει το σύνολο των κοινωνιών, ανεξάρτητα από εθνικότητα και φυλή και διαπερνά την κάθε γυναίκα ανεξαρτήτως τάξης και ηλικίας. Ο ορισμός της βίας κατά των γυναικών αντιστοιχεί στον ορισμό που υιοθετήθηκε το 1995 στην 4η Παγκόσμια Διάσκεψη Γυναικών και αναφέρεται στις παραγράφους 113 και 118 της Πλατφόρμας Δράσης του Πεκίνο.

Παράγραφος 113 : Ο όρος «βία κατά των γυναικών» περιλαμβάνει κάθε πράξη βίας που στηρίζεται στο φύλο και έχει ως αποτέλεσμα ή είναι δυνατό να έχει ως αποτέλεσμα, την σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο για τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών τέτοιων πράξεων, τον εξαναγκασμό ή την αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας είτε αυτό προκύπτει στην δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή1.

Εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως πέφτουν θύματα βίας με αποτέλεσμα τον σωματικό ή ψυχολογικό τραυματισμό τους ή ακόμα και το θάνατο. Η βία εμφανίζεται σε πολλές μορφές: από την ενδοοικογενειακή βία και τους βιασμούς μέχρι τους γάμους μικρών κοριτσιών και τις παραδοσιακές πρακτικές κάποιων χωρών σύμφωνα με ήθη και έθιμά τους, όπως είναι οι κλειτοριδεκτομές κ.α.

Συνήθως θεωρούμε βία τις βασικές μορφές της στις οποίες είναι εύκολα ορατή, αλλά πολύ συχνά δεν είναι μόνο αυτό. Όλες οιπαρακάτω μορφές συμπεριλαμβάνονται στην έννοια τις βίας, συμφωνώντας με πρόσφατα στατιστικά στοιχεία επίσημων ερευνών2,3.
 
 
Σωματική βία

Συμπεριλαμβάνοντας καθετί που προξενεί πόνο, τραυματισμό, ακρωτηριασμό ή που έχει πρόθεση να βλάψει, τον βιασμό και κάθε άλλη βίαιη και καταπιεστική συμπεριφορά προς το σώμα, όπως χτυπήματα, καψίματα, σπρωξίματα, χρήση όπλου, φυσικός περιορισμός, παρεμπόδιση κάλυψης βασικών αναγκών (πχ. τροφή, φάρμακα, ύπνος). Όσον αφορά στην σωματική βία φαίνεται πως το 4,8% είναι γυναίκες 45-54 ετών ενώ το 4,8% γυναίκες 55-60ετών.
 
 
Ψυχολογική και λεκτική βία

Η ψυχολογική βία συμπεριλαμβάνει τις υποτιμητικές συμπεριφορές, ταπείνωση, μέχρι σοβαρή ψυχολογική βλάβη (ιδ. σε μακρόχρονη ή και έντονη έκθεση), Διαρκές κριτικάρισμα, υποτίμηση και κοροϊδίες (εαυτού, οικογένειας, φίλων, παρελθόντος..) Προσπάθειες εξευτελισμού, ψέματα, υπονόμευση της αυτοεκτίμησης.

Λεκτική βία εννοώντας φωνές, βρισιές, εξευτελισμούς, απειλές και τρομοκράτηση (με στόχο το ίδιο το θύμα ή και οικείους του). Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία:

• το 56 % των γυναικών του δείγματος βιώνουν μερικές φορές ή συχνά καταχρηστικές συμπεριφορές του συζύγου - συντρόφου τους που συνδέονται με την λεκτική ή ψυχολογική βία.
• το 61 % των γυναικών που διαμένουν σε ημι-αστικά κέντρα, βιώνει μερικές φορές ή συχνά καταχρηστικές συμπεριφορές του συζύγου/συντρόφου με λεκτική ή ψυχολογική βία.
• το 6,58 % που απάντησε θετικά οτι υφίσταται λεκτική/ψυχολογική βία ανήκει στην ηλικιακή ομάδα των 18-24 ετών, ενώ στις γυναίκες ηλικίας 55-60 ετών, το ποσοστό ανέρχεται στο 13,1 %.
 
 
Σεξουαλική βία και παρενόχληση

Εννοώντας την επιβολή σεξουαλικής πράξης ή συμπεριφορών ενάντια στη θέληση του θύματος, πίεση για σεξουαλικές συμπεριφορές που μας κάνουν να νοιώθουμε άσχημα, κριτικάρισμα της σεξουαλικής συμπεριφοράς. Διαθέσιμα στοιχεία και δεδομένα έχουν παραχθεί από το Παιδαγωγικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών4 σύμφωνα με τα οποία προκύπτει ότι:

• το 66,7% των γυναικών έχει δεχτεί τουλάχιστον 1 φορά κάποια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης στο εργασιακό χώρο και μόνο το 1,6% έχει προσφύγει στην ελληνική δικαιοσύνη.
• Το 51 -76% των γυναικών αναφέρουν σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία και μόλις το 3% των γυναικών καταγγέλλουν σε επίσημες αρχές ανάλογα περιστατικά. Το 8% απευθύνεται στον εργοδότη, αναφέρονιας την παρενόχληση. Συχνότερος δράστης σεξουαλικής παρενόχλησης είναι ο ισόβαθμος συνάδελφος της γυναίκας, ενώ έπεται ο προϊστάμενός της. Οι συχνότερες εμπειρίες παρενόχλησης, αφορούν σε ανεπιθύμητα σεξουαλικά πειράγματα, αστεία, σχόλια, ερωτήματα, ανεπιθύμητα «πονηρά» βλέμματα, χειρονομίες και σφυρίγματα:
• 24% αφορούν σε φορτική πίεση για έξοδο-ραντεβού.
• 23% σε αστεία-συζητήσεις με σεξουαλικό περιεχόμενο.
• 22% σε προκλητικές χειρονομίες.
• 17% πίεση για σύναψη σχέσης.
• 11% σε ανεπιθύμητη επαφή-άγγιγμα.
• 3% σε πίεση για σεξουαλική συνεύρεση.

Η συντριπτική πλειοψηφία των δραστών σεξουαλικής παρενόχλησης είναι άνδρες (97%).

• 36,7% δήλωσε οτι η παρενόχληση συνέβη μόνο μια φορά από το συγκεκριμένο πρόσωπο,
• 81,7% των περιπτώσεων συνέβησαν όταν δεν υπήρχαν άλλα πρόσωπα παρόντα πέραν του δράστη και του θύματος κατά την διάρκεια της σεξουαλικής παρενόχλησης.
• Το 78,3% των θυμάτων σεξουαλικής παρενόχλησης παύει να εργάζεται στον χώρο είτε λόγω οικειοθελούς αποχώρησης (παραίτηση 86,2%), είτε εξαιτίας απόλυσης (8,5%).

Οι γυναίκες που υφίστανται σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας, εμπιστεύονται την δυσάρεστη εμπειρία κυρίως σε φίλους και σε μέλη της οικογένειας τους (48,3%). Το 44,2% των συναδέλφων το είχε αντιληφθεί αλλά κράτησαν αποστάσεις και δεν είχαν καμία αντίδραση.

Άλλες μορφές βίας είναι η συναισθηματική βία που αφορά κυρίως την εκμετάλλευση της ψυχολογικής και συναισθηματικής εξάρτησης του θύματος, η καταστροφή περιουσίας, η παραμέληση-στέρηση βασικών δικαιωμάτων, ιδ. ελευθερίας, επικοινωνίας, βασικών αναγκών (και συναισθηματικών) αναγκών σωματικής και ψυχικής υγείας, εκπαίδευσης, κλπ. Αλλά και η οικονομική βία.


Η βία κατά των γυναικών καταλήγει τόσο σε σωματικής όσο και ψυχολογικές συνέπειες, εξίσου επιβλαβής για το θύμα.

Μία σύντομη αναφορά αυτών χωρίζει τις ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ συνέπειες σε:
• σωματικούς τραυματισμούς
• ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη
• σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα
• κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών
• επιβλαβείς συμπεριφορές ελέγχου βάρους5

Και τις ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ συνέπειες σε:
• ασθένεια εξαιτίας του άγχους
• απόδοση ευθυνών στον εαυτό τους
• έλλειψη εμπιστοσύνης στους άλλους και στον εαυτό τους
• χαμηλή αυτοεκτίμηση
• αποδοχή της κακοποίησης ως φυσικής ενοχής
• απομόνωση
• ντροπή
• θυμό
• φόβο για επανάληψη ή επιστροφή στη βία6,7


Βιβλιογραφία

1. Ηνωμένα Έθνη (Τμήμα Δημόσιας Πληροφόρησης) «4η Παγκόσμια Διάσκεψη Γυναικών», Πεκίνο 14-15 Σεπτεμβρίου 1995.Δημοσίευση 1996).
2. www. isotita. gr επιδημιολογική έρευνα Νοέμβριος 2006 Βάσω Αρτινοπούλου «Η ενδοοικογενειακή βία» Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη 2006 - www.enow.gr (Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης) δημοσιευμένες στατιστικές για την ενδοοικογενειακή βία από την χρήοη της γραμμής «Δίπλα σου» & Μαίρη Σιμώνη-Λιόλου «Βία,κακοποίηση, εγκλήματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης γυναικών και ανήλικων παιδιών» Εκδόσεις Κηφισιά. Σελ 173- 177.
3. Επιδημιολογική έρευνα ΚΕΘΙ www.kethi.gr (βλ,Αρτινοπούλου, Β. Παπαθεοδώρου «Η σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία». Νομική Βιβλιοθήκη 2006).
4. Επιδημιολογική έρευνα ΚΕΘΙ www.kethi.gr (βλ. Αρτινοπούλου, Β. Παπαθεοδώρου «Η σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία». Νομική Βιβλιοθήκη 2006).
5. Πενταράκη Μ., Σωματικές συνέπειες της συντροφικής βίας σε γυναίκες και η αναγκαιότητα παρέμβασης του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, Κοινωνική Εργασία, τεύχος 74, 2004.
6. Walker, Lenore Ε. Psychology and domestic violence around the world. American Psychologist. Vol 54(1), Jan 1999,21-29.
7. Jan Bostock, Maureen Plumpton Domestic violence against women: Understanding social processes and women's experiences, UK 2008.

* Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα «Τα νέα του Οικογενειακού Προγραμματισμού» .bannersimplereverse_OIKOGENEIAKOS

GreekEnglish (United Kingdom)

.